Genel bakış
Bademcik iltihabı (tonsillit), damak bademciklerinin çoğunlukla virüsler, daha nadiren A grubu streptokoklar gibi bakteriler nedeniyle oluşan iltihabıdır. Tipik belirtiler boğaz ağrısı, yutma güçlüğü, ateş ve boyunda şiş lenf düğümleridir. Bademcik iltihaplarının çoğu bir ila iki hafta içinde kendiliğinden iyileşir. OpenClinic24 görüntülü muayenesinde doktor yapılandırılmış bir öykü alır ve bu sırada, diğer araçların yanı sıra, streptokok enfeksiyonu olasılığını ateş, bademciklerdeki örtüler, boyunda şiş lenf düğümleri ve öksürüğün bulunmaması üzerinden tahmin eden yerleşik bir puanlama sistemi olan Centor skorunu kullanır. Buna ek olarak boğaz kamera üzerinden incelenebilir. Bu temelde izlenecek yol sizinle birlikte kararlaştırılır. Doktorun değerlendirmesine göre, Alman hekim ücret tarifesi (GOÄ) kapsamında özel reçete düzenlenebilir; örneğin ağrı kesici etken maddeler için veya bakteriyel enfeksiyondan haklı şüphe duyulması hâlinde antibiyotik için. Çalışamayacak durumdaysanız ayrıca istirahat raporu da düzenlenebilir.
Sık görülen nedenler
Akut bademcik iltihabının en sık nedeni virüslerdir; bunlar arasında soğuk algınlığı ve grip virüsleri ile enfeksiyöz mononükleozun (öpücük hastalığı) etkeni olan Epstein-Barr virüsü yer alır. Vakaların yalnızca bir kısmı bakterilerden kaynaklanır; bunların en önemlisi A grubu beta-hemolitik streptokoklardır. Bulaşma çoğunlukla öksürme, hapşırma veya konuşma sırasında damlacık yoluyla ve yakın temasla gerçekleşir. Zayıflamış bağışıklık sistemi, kuru mukozalar, sigara kullanımı ve okullar ya da toplu yaşam alanlarında hastalarla yakın temas kolaylaştırıcı etkenlerdir. Çocuklar ve genç yetişkinler özellikle sık etkilenir. Tekrarlayan bademcik iltihapları, yüz yüze ileri KBB değerlendirmesi gerektiren kronik tonsillite işaret edebilir. Viral ve bakteriyel nedenler arasındaki ayrım önemlidir; çünkü antibiyotikler yalnızca bakteriyel enfeksiyonlarda yararlıdır.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Şiddetli boğaz ağrısı üç günden uzun sürüyorsa, ateş 39 °C'nin üzerine çıkıyorsa veya kendi kendinize aldığınız önlemlere rağmen şikâyetler kötüleşiyorsa doktora danışmalısınız. Peritonsiller apse gibi komplikasyonların uyarı işaretleri arasında tek tarafta yoğunlaşan şiddetli boğaz ağrısı, boğuk konuşma, ağzı açmada güçlük (çene kilitlenmesi), salya akmasıyla birlikte giderek artan yutamama ve belirgin hastalık hissi yer alır. Bu durumlarda görüntülü muayene yeterli olmadığından derhâl bir KBB muayenehanesine veya acil servise başvurmak gerekir. Nefes darlığı, hırıltılı veya ıslık sesli solunum, boğulma hissi yaşarsanız ya da artık hiç sıvı yutamıyorsanız derhâl 112 acil çağrı numarasını arayın. Çocuklarda kızıl şüphesi varsa, bilinen bir bağışıklık yetersizliğiniz bulunuyorsa veya belirtiler antibiyotik tedavisinden sonra gerilemiyorsa da yüz yüze bir tıbbi muayene yapılmalıdır.