Genel bakış
Akne (akne vulgaris), yağ bezi foliküllerinin kronik iltihabi bir hastalığıdır ve en sık görülen cilt hastalıklarından biridir. Özellikle 16 ile 30 yaş arasındaki gençler ve genç yetişkinler etkilenir; ancak hastalık her yaşta ortaya çıkabilir. Tipik belirtiler, başta yüz olmak üzere sırt, omuz ve göğüste görülen komedonlar ile iltihaplı papüller ve püstüllerdir. Şiddet, tek tük komedonlardan iz bırakma riski taşıyan derin, ağrılı nodüllere kadar değişir. Akne tıbbi olarak iyi tedavi edilebilir. Tanı öncelikle görsel bir tanı olduğundan telemedisinle bakıma özellikle uygundur: Hekim, fotoğraflar ve bir video görüşmesi yardımıyla cilt görünümünü değerlendirebilir. Hekim değerlendirmesinin ardından, düzenli kontrol randevularıyla uzun süreli takip edilen topikal reçeteli bir tedavi başlatılabilir. Tedavinin amacı iltihabı azaltmak, yeni lezyonları önlemek ve kalıcı izlerden mümkün olduğunca kaçınmaktır.
Sık görülen nedenler
Akne, birden çok etkenin bir araya gelmesiyle oluşur. Merkezinde artmış sebum üretimi, folikül ağızlarındaki keratinizasyon bozukluğu ve cilt bakterisi Cutibacterium acnes ile kolonizasyon yer alır; bunlar birlikte iltihaplanmayı kolaylaştırır. Hormonal etkiler önemli bir rol oynar: Ergenlikte yükselen androjen düzeyleri, hastalığın gençlik ve genç yetişkinlik döneminde sık görülmesini açıklar; adet döngüsü, hormonal değişimler veya hormonal doğum kontrol yöntemlerinin bırakılması da cilt görünümünü etkileyebilir. Ailesel yatkınlık riski ayrıca artırır. Bunun yanında komedojenik kozmetikler, dar giysiler veya kasklara bağlı mekanik tahriş, yoğun terleme ve bazı ilaçlar akneyi kötüleştirebilir. Beslenmenin rolü bilimsel olarak tartışılmaktadır; bazı kişilerde süt ürünleri veya şeker oranı yüksek besinler alevlenmeleri tetikliyor görünmektedir. Yaygın kanının aksine akne, yetersiz hijyenin bir sonucu değildir.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Reçetesiz satılan bakım ürünleri altı ila sekiz hafta içinde iyileşme sağlamıyorsa, iltihaplı püstüller yayılıyorsa veya ilk izler ya da koyu lekeler oluşuyorsa hekim değerlendirmesi yararlıdır. Cilt görünümü belirgin bir ruhsal yük oluşturuyorsa da hekime danışmalısınız — etkili bir tedavi ne kadar erken başlarsa iz kalma riski o kadar düşük olur. Kısa sürede değerlendirilmesi gereken uyarı işaretleri şunlardır: derin, ağrılı nodüller veya apseler, geniş alanda iltihaplı ve sertleşmiş bölgeler, sürmekte olan tedaviye rağmen ani kötüleşme ve yetişkinlikte ilk kez adet düzensizlikleri veya artmış vücut kıllanmasıyla birlikte ortaya çıkan akne. Ağrılı ve hızla ilerleyen cilt değişiklikleriyle birlikte yüksek ateş ve belirgin hastalık hissi ortaya çıkarsa veya yeni bir preparatın ardından nefes darlığı ya da yüzde veya boğazda şişme gelişirse 112 acil çağrı numarasını arayın.