Genel bakış
Sedef hastalığı (psoriasis), Almanya'da nüfusun yaklaşık yüzde ikisini etkileyen kronik enflamatuar bir cilt hastalığıdır. Bulaşıcı değildir ve tipik olarak ataklar hâlinde seyreder: belirgin cilt değişikliklerinin görüldüğü dönemler ile daha sakin dönemler birbirini izler. Hastalığın karakteristik özelliği, öncelikle dirseklerde, dizlerde, saçlı deride ve bel bölgesinde görülen, keskin sınırlı, kızarık ve gümüşi beyaz pullanma gösteren plaklardır. Tırnaklar ve eklemler de tutulabilir. Sedef hastalığının cilt görünümü genellikle çok tipik olduğundan, hastalık telemedikal değerlendirmeye çok uygundur: Hekim, net fotoğraflar üzerinden bulguları değerlendirebilir ve hekim değerlendirmesine göre topikal bir tedavi başlatabilir. Tanı zaten biliniyorsa, örneğin kortikosteroid preparatları veya D3 vitamini analogları ile kanıtlanmış bir tedavi, dermatoloji muayenehanesinde randevu beklemeden devam reçetesiyle sürdürülebilir. Tedavi, özel sigortalılar ve ücretini kendisi ödeyenler için GOÄ tarifesine göre özel sağlık hizmeti olarak faturalandırılır.
Sık görülen nedenler
Sedef hastalığının temelinde, bağışıklık sisteminin düzensiz çalışmasına yol açan genetik bir yatkınlık vardır: Cilt hücreleri normalden çok daha hızlı yenilenir ve bu da tipik pullanma ile iltihaplanmaya neden olur. Atakların ortaya çıkıp çıkmayacağı ve zamanı, kişisel tetikleyicilere bağlıdır. Sık görülen tetikleyiciler arasında ruhsal ve bedensel stres, enfeksiyonlar – özellikle solunum yollarının streptokok enfeksiyonları –, çizik, sürtünme veya güneş yanığı gibi cilt yaralanmaları (Köbner fenomeni) ile alkol ve sigara yer alır. Bazı ilaçlar da sedef hastalığını kötüleştirebilir veya tetikleyebilir; bu nedenle muayenede kullandığınız tüm ilaçları mutlaka belirtin. Soğuk ve kuru kış iklimi birçok hastada şikâyetleri artırırken, güneş ışığı ve nemli hava genellikle iyileştirir. Hormonal değişimler ve fazla kilo da hastalığın seyrini etkileyebilir. Kişisel tetikleyicileri bilmek, uzun süreli tedavinin önemli bir parçasıdır.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Cilt değişiklikleri ilk kez ortaya çıktığında ve tanı henüz kesinleşmemişse, mevcut plaklar yayılıyorsa veya uygulanan tedaviye artık yanıt vermiyorsa ya da kaşıntı veya görünür lezyonlar yaşam kalitenizi belirgin şekilde etkiliyorsa hekim değerlendirmesi önerilir. Tırnak değişikliklerinde veya yüz, genital bölge ya da cilt kıvrımları gibi hassas bölgelerin tutulumunda da tedavi hekim gözetiminde yürütülmelidir. Ek olarak eklem ağrısı, sabah tutukluğu veya eklem şişliği ortaya çıkarsa, erken tedavi eklem hasarını önleyebileceğinden psoriatik artrit yönünden değerlendirme önemlidir. Acil durum uyarı işaretleri; neredeyse tüm cildi kaplayan yaygın kızarıklık, ateş veya titremeyle birlikte hızla artan irinli kabarcıklar ve dolaşım sorunlarının eşlik ettiği belirgin hastalık hissidir – bu durumlarda derhal 112 acil çağrı numarasını arayın.