Genel bakış
Genital herpes, en sık görülen cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan biridir. Herpes simpleks virüsleri, çoğunlukla tip 2 ve giderek artan oranda tip 1, hastalığa yol açar. İlk enfeksiyondan sonra virüsler ömür boyu sinir hücrelerinde kalır ve aralıklarla yeniden aktifleşebilir. Bir atak genellikle karıncalanma veya yanma ile başlar; ardından patlayıp kabuklanan ağrılı kabarcıklar ortaya çıkar. Şikâyetler genellikle bir ile üç hafta içinde iyileşir; nükslerde iyileşme çoğunlukla daha hızlıdır. Etkilenen birçok kişi tekrarlayan ataklar yaşar; atakların sıklığı yıllar içinde genellikle azalır. Güncel bilgilere göre tam şifa mümkün değildir, ancak hastalık iyi kontrol altına alınabilir: Tıbbi değerlendirme sonrasında antiviral ilaçlar akut bir atağı kısaltabilir; sık nükslerde günlük baskılayıcı tedavi düşünülebilir. Görüntülü görüşmede şikâyetleriniz hastalık öyküsü ve fotoğraflar üzerinden değerlendirilir; uygunsa özel reçete düzenlenebilir.
Sık görülen nedenler
Bulaşma esas olarak vajinal, anal veya oral cinsel ilişki sırasında doğrudan cilt ve mukoza temasıyla gerçekleşir. Görünür kabarcıklar olmadan da virüsler salınabilir ve bulaşabilir; enfeksiyonların büyük bölümü şikâyetsiz dönemlerde gerçekleşir. Uçuğun klasik etkeni olan herpes simpleks virüsü tip 1 de oral seks yoluyla genital herpese neden olabilir. İlk enfeksiyondan sonra virüsler sinir düğümlerinde sessiz kalır. Ateşli enfeksiyonlar, psikolojik stres, uykusuzluk, yoğun UV maruziyeti, cildin mekanik tahrişi, âdet dönemindeki gibi hormonal dalgalanmalar ve zayıflamış bağışıklık sistemi gibi belirli tetikleyiciler nüksleri kolaylaştırabilir. Bireysel tetikleyiciler kişiden kişiye farklılık gösterir; bir şikâyet günlüğü tutmak, kendi örüntülerinizi fark etmenize ve doktorunuzla görüşmenize yardımcı olabilir.
Ne zaman doktora gidilmeli?
Genital bölgede ilk kez kabarcıklar veya ülserler ortaya çıktığında, ataklar sık tekrarladığında veya şikâyetler tedaviye rağmen birkaç gün içinde iyileşmediğinde tıbbi değerlendirme uygundur. Şiddetli ağrı, yaygın cilt değişiklikleri, iltihaplı akıntı veya eşlik eden ateş durumunda da vakit kaybetmeden tıbbi görüş almalısınız. Genital herpes şüphesi olan gebeler, doğum sırasında bebeğe bulaşma mümkün olduğundan derhâl kadın doğum uzmanlarını bilgilendirmelidir. Bağışıklık sistemi zayıflamış kişiler de yakın tıbbi takip gerektirir. Acil durumun uyarı işaretleri; ağır hastalık hissiyle birlikte yüksek ateş, ense sertliği, bilinç bulanıklığı, nöbetler veya idrar yapamamadır. Bu tür belirtilerde tereddüt etmeyin: 112 acil çağrı hattını arayın veya derhâl bir acil servise başvurun.